Keynotes

Geen banen op een dode planeet: Voor welke toekomst leiden we op? – Arjen Wals

 

Vragen rondom klimaat, gezondheid, biodiversiteit, vergiftiging van bodem, water en lucht, maar ook rondom verdeling, rechtvaardigheid en circulariteit, komen steeds meer centraal te staan in allerlei sectoren, beleidskringen, bedrijven en leefgemeenschappen, zowel hier in Nederland als elders in de wereld. De vraag is of ons onderwijs voldoende doet met deze vragen maar ook met de verwarring en het gevoel van onvermogen die ze veelal oproepen in de samenleving. Ontwikkelt het huidige onderwijs wel het vermogen dat leerlingen nodig hebben om ook straks nog een goed leven te kunnen leiden binnen de ecologische grenzen die de aarde ons stelt?  Hoe creëren we een school en een schoolomgeving waarin duurzaamheid maar ook het daaraan gerelateerd gezondheid en mondiaal burgerschap, vanzelfsprekend zijn?

 

In deze bijdrage behandel ik de drie, door Gert Biesta onderscheiden, taken van onderwijs – socialisatie, kwalificatie en subjectificatie – vanuit het perspectief van duurzame ontwikkeling. Ik ga in op de didactische uitgangspunten, pedagogische ruimte en de ‘whole school approach’ die van belang zijn bij het opleiden van leerlingen die niet alleen beter zullen voorbereid op de toekomst die eraan komt maar hen ook beter in staat stelt die toekomst mede vorm te geven.

Arjen Wals

Arjen Wals is hoogleraar Transformative Learning for Socio-Ecological Sustainability aan de Wageningen Universiteit in Nederland. Hij bekleedt ook de UNESCO-leerstoel voor sociaal leren en duurzame ontwikkeling. Zijn onderwijs en onderzoek richten zich op het ontwerpen van leerprocessen en leerruimtes die mensen in staat stellen zinvolle duurzaamheid bij te dragen. Een centrale vraag in zijn werk is: hoe kan ik omstandigheden creëren die (nieuwe) vormen van leren ondersteunen die ten volle profiteren van de diversiteit, creativiteit en vindingrijkheid die overal om ons heen aanwezig is, maar tot nu toe grotendeels onbenut blijven in onze zoektocht naar een wereld die is duurzamer dan degene die momenteel in het vooruitzicht is?

Een korte inleiding tot zijn aandachts- en interessegebied is te vinden op youtube.

Onderwijs ToekomstEN – Maya van Leemput

 

De toekomst kan je niet voorspellen en toch is vooruitkijken een noodzaak. Onderwijs geeft vorm aan wereld van morgen omdat het de mensen van morgen vormt. Hoe kunnen we op een systematische wijze én met de nodige verbeelding nadenken over toekomstmogelijkheden en de rol van onderwijzers daarin? Deze presentatie stelt voor dat we vandaag goed om ons heen kijken en de horizon afspeuren om veranderingspotentiëel  in het heden te identificeren. We moeten ook stil staan bij onze modellen van verandering en verschillende alternatieve mogelijkheden naast elkaar leggen. Daarbij is het belangrijk er voor te zorgen dat onze toekomstbeelden diepgang en gevoel hebben zodat ze een basis kunnen zijn voor een weloverwogen oriëntatie in het heden die niet enkel steunt op wat we leerden uit het verleden maar ook op wat we belangrijk vinden voor de toekomst. Ons tijdperk is er een van complexiteit, chaos en contradicties en van toenemende onzekerheid en onwetendheid. Hoe kunnen we ons oriënteren voor navigatie doorheen een dergelijk woelig heden? In polylogen met alle betrokkenen kunnen we uitwerken voor welke wereld we onderwijzen en hoe we dat doen zodat onderwijs mee aan de basis kan staan van een heropleving van hoop.

Maya van Leemput

Maya van Leemput is een professionele toekomstverkenner die onderzoek en consulting combineert met een creatieve multi-media praktijk. Als senior onderzoeker bij het kenniscentrum Applied Futures Ressearch – Open Time van de Erasmushogeschool Brussel concentreert ze zich op toepassingen in de praktijk van uiteenlopende benaderingen en methoden van toekomstonderzoek.

In 2001 behaalde Maya een Ph.D aan de University of Westminster met een onderzoek getiteld “Visions of the Future on Television.’ Sindsdien is haar praktijk toegespitst op het verzamelen, co- creëren en delen van toekomstbeelden. Samen met visuele kunstenaar Bram Goots leidt ze Agence Future (AF), een lange termijn non-profit project voor de verkenning van toekomstbeelden. Van 2012 tot 2014 coördineerde ze voor Agence Future, een toekomstverkenning door een uitwisseling van jong volwassenen en kunstenaars in Katanga (Democratische Republiek Congo). Ze was van 2012 tot 2016 coördinator van the World Futures Learning Lab, een UNESCO participatie programma project van de World Futures Studies Federation. Ze is Senior Research Fellow bij de Centre of Postnormal Policy and Futures Studies, fellow van de World Futures Studies Federation en lid van het Brussels kunsten collectief Oiseaux Sans Tetes.